Actuaris van het Jaar Michel Vellekoop: ‘Blijf zelf nadenken in het tijdperk van AI’
AI kan steeds meer werk van actuarissen overnemen. Maar juist daardoor wordt het belangrijker dat actuarissen begrijpen wat modellen doen, kritisch naar de uitkomsten blijven kijken en zelf verantwoordelijkheid nemen. Dat stelt Michel Vellekoop, vandaag uitgeroepen tot Actuaris van het Jaar 2026. Zijn boodschap aan de beroepsgroep: blijf zelf nadenken.
Kunstmatige intelligentie en data science veranderen het actuariële vak in hoog tempo. Modellen kunnen steeds grotere hoeveelheden data verwerken, complexe verbanden herkennen en werkzaamheden automatiseren die tot voor kort veel tijd en specialistische kennis vergden.
Vellekoop ziet daarin vooral kansen. Actuarissen zijn volgens hem door hun kennis van statistiek, modellering en risico bij uitstek toegerust om nieuwe technologie te benutten. Maar meer rekenkracht en complexere modellen betekenen niet automatisch betere besluitvorming.
De interessante vraag is volgens hem daarom niet alleen wat AI straks van de actuaris kan overnemen, maar vooral: waar zit dan nog de echte toegevoegde waarde van de actuaris?
Begrijpen wat je doet
Die vraag speelt ook een belangrijke rol in het onderwijs aan een nieuwe generatie actuarissen. Studenten beschikken inmiddels over AI-tools die in enkele seconden antwoorden kunnen produceren op vraagstukken waar ze voorheen zelf langdurig op moesten puzzelen.
Vellekoop waarschuwt ervoor om prompting skills niet te verwarren met kennis. Wie de antwoorden alleen maar overneemt, verliest aan meerwaarde.
Dat betekent volgens hem niet dat actuarissen AI buiten de deur moeten houden. Integendeel. De technologie hoort bij het vak van de toekomst en krijgt ook binnen de actuariële opleidingen steeds meer aandacht. Maar de actuaris moet wel begrijpen wat een model doet, de uitkomsten kunnen beoordelen en weten wanneer een model wel of juist niet bruikbaar is.
Juist wanneer steeds meer technisch werk kan worden geautomatiseerd, worden andere kwaliteiten belangrijker. Domeinkennis, hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden, resultaten uitleggen en begrijpen wat de gevolgen van een model zijn, laten zich veel minder eenvoudig automatiseren.
Techniek én verantwoordelijkheid
Daar komt nog een andere vraag bij. Want dat iets technisch mogelijk is, betekent niet automatisch dat het ook wenselijk is.
Door de combinatie van AI en steeds grotere hoeveelheden data kunnen verzekeraars risico's steeds verder individualiseren. Vellekoop wijst bijvoorbeeld op de mogelijkheid om gegevens uit smartwatches te gebruiken om premies te bepalen. Dat kan technisch interessant zijn, maar roept tegelijkertijd vragen op over privacy, solidariteit en de grenzen van individuele risicobeprijzing.
Het is volgens hem niet noodzakelijk aan de actuaris om uiteindelijk te bepalen waar die grens moet liggen. De actuaris heeft wél de verantwoordelijkheid om beleidsmakers goed te informeren over wat technisch mogelijk is en welke consequenties keuzes kunnen hebben. Ook ethiek wordt daarmee een steeds belangrijker onderdeel van het vak.
Wetenschap verbinden met praktijk
Vellekoop werd tijdens de Dag van de Actuaris in Zeist uitgeroepen tot Actuaris van het Jaar 2026. Naast Vellekoop waren Elke Op het Veld, Partner bij Sprenkels en Servaas Houben, Manager Actuarial Model Valuation bij ERGO, genomineerd voor de titel.
De jury, onder voorzitterschap van Tom Veerman, roemt Vellekoop zijn vermogen om wetenschap, onderwijs en actuariële praktijk met elkaar te verbinden.
Als hoogleraar Actuarial Science & Mathematical Finance aan de Universiteit van Amsterdam levert hij al jarenlang een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het vak. Hij stond onder meer aan de basis van het met Nationale Nederlanden opgerichte Research Centre for Longevity Risk en was betrokken bij verschillende onderzoeksprogramma's van Netspar.
Ook buiten de universiteit is zijn invloed zichtbaar. Zo leverde Vellekoop een belangrijke bijdrage aan de Commissie Sterfteonderzoek van het Koninklijk Actuarieel Genootschap en aan de Commissie Parameters, die een belangrijke rol speelde bij het ontwerpen van de economische scenario's voor het Nederlandse pensioenstelsel.
Daarnaast leidt hij nieuwe generaties actuarissen op. Juist in een tijd waarin kennis steeds gemakkelijker beschikbaar is en technologie steeds meer kan, wordt die rol volgens Vellekoop alleen maar interessanter.
Want de actuaris van de toekomst hoeft niet alles zelf meer uit te rekenen. Maar hij of zij moet des te beter begrijpen wat er wordt uitgerekend, waarom dat gebeurt en wat we vervolgens met de uitkomst moeten doen.
De verkiezing van de Actuaris van het Jaar vond plaats tijdens de Dag van de Actuaris 2026 in Zeist.
